Odpady Co to jest eco-design?

Pierwsze skojarzenie związane z eco-designem nie zawsze jest tym, co w tym terminie najciekawsze. Potoczne znaczenie tego słowa może kojarzyć się nam z zielonymi dachami i ścianami, drewnianymi wykończeniami, czy też uwzględnianiem w projektowaniu zielonej i błękitnej infrastruktury. To oczywiście nie błąd, a same takie inicjatywy są jak najbardziej wskazane. Eco-design ma jednak jeszcze nieco głębsze znaczenie, o którym więcej poniżej.

Eco-design, zwany też ekoprojektowaniem, jest w tym mniej oczywistym przypadku nie tyle zabiegiem wizualno-estetycznym, co swego rodzaju procesem doskonalenia z perspektywy środowiskowej. Przykładowymi, szeroko zakrojonymi, działaniami w ramach ekoprojektowania może być rozwój silników, ukierunkowany na coraz mniejsze zużycie paliwa. Ekoprojektować możemy też np. opakowania, nie poprzez ich wygląd, a poprzez minimalizację wykorzystania surowców, jak również dobrania takich, które są jak najmniej szkodliwe dla środowiska.

Eco-design to jednak działanie dotyczące nie tylko produktów, ale także procesów czy usług, np. takich jak transportowe. Dzięki ich odpowiedniemu „zaprojektowaniu” mamy szansę na minimalizację naszego negatywnego wpływu na środowisko naturalne.

Eco-design to zatem cały proces świadomego kreowania i tworzenia produktów, usług i procesów, uwzględniający dobro środowiska. Przykładowo, ekoprojektowanie może stać się dla przedsiębiorstwa produkcyjnego kluczowe, jeśli firma pragnie monitorować swoje oddziaływanie na środowisko i sprawnie nim zarządzać. To czy produkt będzie łatwy w naprawie, będzie wykonany z przyjaznych środowisku materiałów lub czy będzie nadawał się do recyklingu w dużej mierze zależy od odpowiedniego zaprojektowania go.

I właśnie na produktach się skupmy, gdyż to na ich przykładzie najłatwiej zrozumieć proces ekoprojektowania - można go tak naprawdę postrzegać jako sposób osiągania efektywności środowiskowej – im lepiej „zaekoprojektowana” rzecz, tym ta efektywność wyższa, a tym samym uciążliwość dla środowiska mniejsza.

Jednym z podstawowych narzędzi wykorzystywanych w Eco-designie jest Ocena Cyklu Życia (Life Cycle Assesment). Badanie to polega na szacowaniu, w jaki sposób produkt oddziaływuje na środowisko podczas wszystkich etapów swojego istnienia.

Każdy produkt końcowy przechodzi konkretne etapy swojego „życia”. Początkowo jest pozyskanie surowców i produkcja, następnie okres użytkowania przez konsumenta, a na końcu tzw. scenariusz odpadowy. Ten ostatni, to nic innego jak przewidywanie co stanie się z produktem, gdy użytkownik już przestanie z niego korzystać – może on zostać poddany naprawie, materiały, z których jest wytworzony odzyskane dzięki recyklingowi, ale może też niestety w najgorszym wypadku być skazany na składowanie na wysypisku.

Badania prowadzone w ramach Oceny Cyklu Życia pozwalają wyłonić te najbardziej uciążliwe obszary i wyeliminować je zanim rozpocznie się produkcja, a sam produkt wejdzie na rynek. Mogą to być aspekty takie jak np. wykorzystanie surowca, którego pozyskanie odbywa się odkrywkowo, lub użycie materiałów, które nie sposób poddać ponownemu wykorzystaniu. Z analizy może również wynikać, że produkt jest wyjątkowo energochłonny i to na tym należy się skupić by całościowy wpływ na środowisko zminimalizować.

Proces ekoprojektowania wygląda zatem na bardzo żmudną pracę, wymagającą nieograniczonych zasobów wiedzy i czasu. Na szczęście, takie symulacje ułatwiają nam dostępne na rynku programy komputerowe, pozwalające wręcz w sposób wizualny, pod postacią wykresu, pokazać na jakim etapie produkt stwarza dla środowiska największe zagrożenie.

Oczywiście symulacje nie zawsze będą dokładnie pokrywać się z rzeczywistością, ze względu na znaczną ilość zmiennych. Jedną z kluczowych jest edukacja i świadomość konsumentów - co nam bowiem z produktu wspaniale przygotowanego do recyklingu, jeśli użytkownik końcowy nie „pozbędzie” się go zgodnie z zasadami segregacji. Rozwinięcie pełnego potencjału ekoprojektowania wymaga zatem zaangażowania nie tylko dostawców produktów i usług, ale również świadomych konsumentów.

 

© 2020 Centrum UNEP/GRID-Warszawa, Zakład Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska
ul. Sobieszyńska 8, 00-764 Warszawa; tel. +48 22 840 6664, e-mail: grid@gridw.pl

Polityka prywatności